Doanh nghiệp không thuộc diện miễn trừ theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP phải chuẩn bị Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trước thời điểm quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm. Hồ sơ này gồm ba cấp độ với phạm vi và đối tượng áp dụng khác nhau, và phải sẵn sàng xuất trình trong thời hạn cơ quan thuế yêu cầu — không phải nộp kèm tờ khai hằng năm. Xác định đúng cấp hồ sơ áp dụng cho doanh nghiệp mình giúp tránh vừa thiếu tài liệu bắt buộc, vừa lãng phí nguồn lực chuẩn bị dư thừa.
Ba cấp hồ sơ (Local file, Master file, CbCR)
Hồ sơ quốc gia (Local file)
Local file áp dụng cho pháp nhân tại Việt Nam, mô tả doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, cơ cấu quản lý, chi tiết từng giao dịch liên kết phát sinh trong kỳ, phân tích so sánh với giao dịch độc lập và phương pháp xác định giá áp dụng cho từng loại giao dịch. Đây là cấp hồ sơ bắt buộc phổ biến nhất trong thực tiễn, nội dung tương ứng Mẫu số II (Phụ lục II) ban hành kèm Nghị định 132/2020/NĐ-CP.
Hồ sơ toàn cầu (Master file)
Master file mô tả tổng thể tập đoàn đa quốc gia mà doanh nghiệp là thành viên — cơ cấu sở hữu, hoạt động kinh doanh toàn cầu, tài sản vô hình quan trọng, chính sách giá chuyển nhượng nội bộ tập đoàn và hoạt động tài chính hợp nhất. Doanh nghiệp Việt Nam thuộc tập đoàn có công ty mẹ tối cao lập Master file thường được yêu cầu lưu giữ bản do tập đoàn cung cấp, kèm bản dịch tiếng Việt khi cơ quan thuế yêu cầu.
Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)
CbCR chỉ áp dụng cho công ty mẹ tối cao tại Việt Nam của một tập đoàn đa quốc gia đạt ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu theo quy định, hoặc công ty tại Việt Nam được công ty mẹ tối cao ở nước ngoài ủy quyền nộp thay. Nội dung thể hiện phân bổ thu nhập, số thuế đã nộp và hoạt động kinh doanh của tập đoàn theo từng quốc gia thành viên.
Ngưỡng doanh thu và thời điểm phải lập
- Doanh nghiệp có tổng doanh thu trong kỳ dưới ngưỡng quy định và tổng giá trị giao dịch liên kết trong kỳ dưới ngưỡng quy định được miễn lập Local file, nhưng vẫn phải kê khai Mẫu số 01
- Vượt một trong hai ngưỡng nêu trên, doanh nghiệp bắt buộc lập Local file kèm phân tích so sánh cho từng giao dịch trọng yếu
- Master file bắt buộc khi doanh nghiệp là thành viên tập đoàn đa quốc gia có lập báo cáo tài chính hợp nhất và tập đoàn thuộc diện phải lập Master file theo ngưỡng doanh thu hợp nhất quy định
- CbCR chỉ áp dụng khi doanh thu hợp nhất toàn cầu của tập đoàn đạt ngưỡng quy định trong năm tài chính liền trước năm báo cáo
- Hồ sơ phải được lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm, lưu giữ tại doanh nghiệp và xuất trình trong thời hạn cơ quan thuế yêu cầu bằng văn bản — riêng CbCR có thể phải nộp trực tiếp trong một số trường hợp cụ thể theo quy định riêng
Các phương pháp xác định giá thị trường
- Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập (Comparable Uncontrolled Price): so sánh trực tiếp giá giao dịch liên kết với giá giao dịch độc lập có điều kiện tương đồng
- Phương pháp giá bán lại (Resale Price Method): áp dụng khi doanh nghiệp mua từ bên liên kết rồi bán ra thị trường độc lập, xác định qua tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá bán lại
- Phương pháp giá vốn cộng lãi (Cost Plus Method): áp dụng cho bên thực hiện gia công, sản xuất theo hợp đồng, cộng thêm tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn phù hợp thị trường
- Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận (Transactional Net Margin Method): so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần của doanh nghiệp với các doanh nghiệp độc lập có chức năng tương đồng — phương pháp được sử dụng phổ biến nhất trong thực tiễn kiểm tra tại Việt Nam
- Phương pháp phân bổ lợi nhuận (Profit Split Method): áp dụng cho giao dịch phức tạp, có đóng góp tài sản vô hình giá trị cao từ nhiều bên liên kết, khó tìm giao dịch so sánh độc lập tương đồng
Doanh nghiệp lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với bản chất giao dịch và mức độ sẵn có của dữ liệu so sánh độc lập, ưu tiên phương pháp có độ tin cậy cao hơn khi có đủ dữ liệu đối chiếu.
Rủi ro khi thiếu/chậm hồ sơ
- Không xuất trình được hồ sơ trong thời hạn yêu cầu: cơ quan thuế coi doanh nghiệp không có thông tin, tài liệu chứng minh và được quyền ấn định mức giá, tỷ suất lợi nhuận hoặc số thuế phải nộp
- Hồ sơ lập sơ sài, thiếu phân tích so sánh hoặc sử dụng dữ liệu so sánh không phù hợp: dễ bị bác bỏ khi thanh tra, dẫn tới điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế
- Chậm cập nhật hồ sơ theo biến động giao dịch thực tế trong năm: hồ sơ không phản ánh đúng bản chất giao dịch, mất giá trị chứng minh trước cơ quan thuế
- Hệ quả tài chính bao gồm truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp, phạt chậm nộp, phạt vi phạm hành chính, và rủi ro bị đưa vào diện thanh tra chuyên đề giá chuyển nhượng các năm tiếp theo
Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết có phải nộp cho cơ quan thuế hằng năm không? Không. Doanh nghiệp tự lập, lưu giữ tại trụ sở và chỉ xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu bằng văn bản trong quá trình thanh tra, kiểm tra.
Doanh nghiệp chỉ có một giao dịch liên kết giá trị nhỏ có cần lập đủ ba cấp hồ sơ không? Không nhất thiết. Phạm vi áp dụng từng cấp hồ sơ phụ thuộc ngưỡng doanh thu, giá trị giao dịch và vị trí của doanh nghiệp trong cơ cấu tập đoàn — cần rà soát cụ thể trước khi xác định nghĩa vụ.
Có thể dùng lại Local file của năm trước cho năm sau không? Không. Local file phải phản ánh đúng giao dịch và dữ liệu so sánh của từng kỳ tính thuế; tái sử dụng nguyên bản hồ sơ năm cũ là rủi ro lớn khi bị kiểm tra.
Phương pháp xác định giá nào được cơ quan thuế Việt Nam chấp nhận phổ biến nhất? Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần (TNMM) được sử dụng phổ biến do dữ liệu so sánh độc lập ở cấp độ giao dịch còn hạn chế tại thị trường Việt Nam, nhưng lựa chọn cuối cùng vẫn phải căn cứ bản chất từng giao dịch cụ thể.
Liên hệ TLA để được rà soát ngưỡng áp dụng và xây dựng hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đúng chuẩn trước mùa quyết toán.
